Planujemy budowę lub modernizację infrastruktury turystycznej i przyrodniczej (np. punktu widokowego, wieży widokowej, szlaku turystycznego lub ścieżki edukacyjnej). Jak zapewnić dostępność dla osób z niepełnosprawnościami?

Odpowiedź

Infrastruktura turystyczna i przyrodnicza powinna być projektowana zgodnie z zasadami uniwersalnego projektowania oraz wymaganiami standardów dostępności dla polityki spójności 2021-2027. Już na etapie planowania projektu należy przeanalizować, w jaki sposób z atrakcji będą mogły korzystać osoby z różnymi potrzebami, w tym osoby z niepełnosprawnościami, osoby starsze oraz osoby o ograniczonej mobilności.

Punkty i wieże widokowe

W przypadku punktów lub wież widokowych warto rozważyć rozwiązania umożliwiające dotarcie do miejsca obserwacji, takie jak:

• windy lub platformy pionowe,
• ścieżki i pochylnie o łagodnym nachyleniu nieprzekraczającym 6%,
• utwardzone i pozbawione przeszkód ciągi komunikacyjne,
• miejsca odpoczynku wyposażone w ławki i poręcze.

Jeżeli ze względów technicznych, terenowych lub środowiskowych zapewnienie pełnej dostępności nie jest możliwe, należy zastosować rozwiązania alternatywne, które umożliwią osobom z niepełnosprawnościami korzystanie z walorów miejsca w inny sposób.

Przykładowo mogą to być:

• znaczniki dźwiękowe (typu Totupoint) z audiodeskrypcją widoku,
• tablice dotykowe lub tyflograficzne,
• transmisja obrazu z kamery na stronę internetową lub urządzenia mobilne,
• kody QR prowadzące do materiałów audio i wideo,
• dostępne cyfrowo materiały prezentujące atrakcję turystyczną.

Sam taras lub platforma widokowa również powinny być dostępne dla osób o różnych potrzebach. Warto zadbać o:

• odpowiednią przestrzeń manewrową dla osób poruszających się na wózkach,
• bezpieczną i równą nawierzchnię,
• barierki lub osłony umożliwiające obserwację zarówno osobom stojącym, jak i siedzącym,
• miejsca odpoczynku wyposażone w ławki z oparciem i podłokietnikami,
• kontrastowe oznaczenia elementów mogących stanowić zagrożenie,
• czytelne informacje o walorach miejsca, dostępne również dla osób z niepełnosprawnością wzroku lub słuchu.

W przypadku tarasów widokowych dobrym rozwiązaniem mogą być także tablice dotykowe, modele przestrzenne, audiodeskrypcje lub inne formy prezentacji widoku, umożliwiające odbiór atrakcji osobom z niepełnosprawnościami sensorycznymi.

Dostępność punktu lub wieży widokowej nie powinna ograniczać się wyłącznie do zapewnienia dojścia do obiektu. Równie ważne jest umożliwienie korzystania z walorów widokowych wszystkim użytkownikom, w możliwie największym zakresie.

Szlaki turystyczne i ścieżki edukacyjne

W przypadku szlaków turystycznych i ścieżek edukacyjnych należy dążyć do zapewnienia dostępności przynajmniej części tras. Dobrą praktyką jest zaprojektowanie co najmniej jednego szlaku dostępnego dla jak najszerszej grupy użytkowników.

Dobrą praktyką jest projektowanie szlaków w formie pętli prowadzących do głównych atrakcji danego obszaru. Rozwiązanie to ułatwia orientację w terenie, ogranicza konieczność powrotu tą samą trasą oraz zwiększa komfort zwiedzania.

Taki szlak powinien zapewniać m.in.:

• odpowiednią szerokość i nawierzchnię,
• łagodne spadki i podjazdy,
• miejsca odpoczynku,
• czytelne oznakowanie,
• informacje o ewentualnych barierach,
• dostęp do podstawowych usług (np. parkingu, toalety, punktu informacji).

Należy pamiętać, że dostępność nie kończy się na samej atrakcji. Ważny jest tzw. łańcuch dostępności, obejmujący cały proces korzystania z miejsca – od dojazdu i parkowania, przez poruszanie się po obiekcie lub szlaku, aż po dostęp do informacji, odpoczynku czy sanitariatów.

W projektach dotyczących infrastruktury przyrodniczej warto korzystać z rozwiązań opisanych w „Modelu dostępnego parku przyrodniczego”. Jeżeli model ten zostanie wskazany jako właściwy dla projektu, jego postanowienia mają pierwszeństwo przed Standardami dostępności dla polityki spójności 2021-2027.

Przy wyborze rozwiązań rekomendowane jest również przeprowadzenie konsultacji z ekspertami ds. dostępności (doradztwo, audyt dostępności) oraz przedstawicielami środowiska osób z niepełnosprawnościami.

Ważne

1. Nie każdą atrakcję turystyczną da się udostępnić w takim samym zakresie. Nie zwalnia to jednak z obowiązku poszukiwania rozwiązań zwiększających dostępność.
2. Wymagania dotyczące dostępności należy uwzględniać już na etapie przygotowania dokumentacji projektowej i opisu przedmiotu zamówienia.

Przydatne materiały

• Model dostępnego parku przyrodniczego
• Standardy dostępności dla polityki spójności 2021-2027, które stanowią załącznik nr 2 do Wytycznych dotyczących realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021-2027
• Portal Funduszy Europejskich – zakładka Dostępność – Działania na rzecz dostępności –  Poradniki, standardy i modele)