Planujemy budowę/ modernizację placu zabaw, siłowni plenerowej, boiska sportowego lub towarzyszącej przestrzeni rekreacyjnej (np. altany, miejsc odpoczynku, grillowiska).
Jakie wymagania dotyczące dostępności powinniśmy uwzględnić?

Odpowiedź

Przestrzeń rekreacyjna realizowana przy wsparciu funduszy UE powinna być projektowana zgodnie z zasadami uniwersalnego projektowania oraz standardami dostępności dla polityki spójności 2021-2027, które stanowią załącznik nr 2 do Wytycznych dotyczących realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021-2027.

Oznacza to, że z infrastruktury powinny móc korzystać osoby o różnych potrzebach, w tym osoby z niepełnosprawnościami, osoby starsze, dzieci oraz opiekunowie z wózkami dziecięcymi.

Dostępność należy uwzględnić nie tylko przy wyborze urządzeń, ale również podczas projektowania dojść, nawierzchni, miejsc odpoczynku, oznakowania oraz elementów małej architektury.

Ważne jest, aby:

• przeanalizować możliwość zastosowania rozwiązań dostępnościowych, które będą możliwe do realizacji w danej przestrzeni oraz
• określić wymagania dotyczące dostępności na etapie opisu przedmiotu zamówienia oraz
• zobowiązać wykonawcę do zastosowania m.in. standardów dostępności dla polityki spójności 2021-2027.

Place zabaw i siłownie plenerowe

Na placach zabaw i siłowniach zewnętrznych warto stosować urządzenia integracyjne, z których mogą korzystać wszyscy użytkownicy, niezależnie od sprawności. W każdej projektowanej przestrzeni część urządzeń powinna być zaprojektowana zgodnie z zasadami uniwersalnego projektowania i umożliwiać wspólne korzystanie osobom o różnych potrzebach.

Przykładami urządzeń integracyjnych są:

• integracyjne karuzele,
• huśtawki,
• trampoliny,
• piaskownice,
• tablice edukacyjne i sensoryczne,
• zestawy zabawowe dostępne dla dzieci o różnych potrzebach,
• urządzenia siłowni plenerowej umożliwiające korzystanie osobom o różnym poziomie sprawności.

Celem jest tworzenie przestrzeni wspólnych, które sprzyjają integracji i nie prowadzą do wyodrębniania urządzeń przeznaczonych wyłącznie dla jednej grupy użytkowników.

Ważne jest unikanie oznaczania urządzeń jako „dla osób z niepełnosprawnościami”. Projektowana przestrzeń powinna służyć wszystkim użytkownikom.

Ciągi komunikacyjne i nawierzchnie

Jednym z najważniejszych elementów dostępności są dojścia do obiektów i urządzeń.

Ciągi komunikacyjne powinny być:

• utwardzone,
• równe i stabilne,
• antypoślizgowe,
• pozbawione progów i uskoków,
• dostępne dla osób poruszających się np. na wózkach, przy pomocy kul, balkoników oraz dla opiekunów z wózkami dziecięcymi.

Należy unikać nawierzchni, które utrudniają poruszanie się, np.

• luźnego żwiru,
• nieutwardzonego gruntu,
• nawierzchni błotnistych,
• geokrat wypełnionych luźnym kruszywem i trawą.

W przypadku ścieżek i dojść dobrze sprawdzają się:

• beton,
• asfalt,
• stabilizowane nawierzchnie mineralne.

Strefy przy urządzeniach

Dojścia do urządzeń oraz przestrzeń wokół nich powinny umożliwiać:

• swobodne podjechanie wózkiem,
• bezpieczne korzystanie z urządzeń,
• wykonanie manewru zawracania,
• przesiadkę z wózka na urządzenie.

Dlatego strefy użytkowe powinny posiadać stabilną i utwardzoną nawierzchnię.

Ławki, stoły i miejsca odpoczynku

Miejsca odpoczynku powinny być dostępne dla wszystkich użytkowników.

Warto zapewnić:

• ławki z oparciem i podłokietnikami,
• wolną przestrzeń obok ławki umożliwiającą ustawienie wózka,
• odpowiednią przestrzeń manewrową,
• stoły i ławostoły umożliwiające podjazd wózkiem pod blat.

Altany, wiaty i miejsca rekreacyjne

Altany, wiaty, miejsca grillowe czy paleniska powinny posiadać:

• dostępne dojście,
• utwardzoną nawierzchnię,
• odpowiednią przestrzeń manewrową,
• możliwość korzystania przez osoby poruszające się na wózkach.

W przypadku urządzeń takich jak grille lub paleniska warto zwrócić uwagę na ich wysokość i sposób obsługi, tak aby mogły być używane przez osoby o różnym poziomie sprawności.

Boiska sportowe

Przy projektowaniu boisk należy zadbać nie tylko o dostępne dojście, ale również o możliwość korzystania z obiektu przez osoby z różnymi potrzebami i poziomem sprawności. Warto uwzględnić m.in.:

• dostępne dojście i szerokie wejścia,
• miejsca dla osób poruszających się na wózkach,
• odpowiednią przestrzeń manewrową wokół boiska,
• dostępne szatnie i sanitariaty (jeżeli są przewidziane w projekcie),
• odpowiednio zaprojektowane trybuny lub miejsca obserwacji,
• czytelne oznakowanie oraz odpowiednie oświetlenie.

Bardzo istotne znaczenie ma również nawierzchnia boiska oraz terenów przyległych. Powinna być ona równa, stabilna, bezpieczna i dostosowana do planowanej aktywności sportowej. Rozwiązania projektowe powinny umożliwiać korzystanie z obiektu również osobom uprawiającym sport na wózkach lub z innymi ograniczeniami mobilności.

Dostępność boiska to wejście na obiekt, ale również zapewnienie możliwości aktywnego uczestnictwa w zajęciach sportowych oraz korzystanie z infrastruktury towarzyszącej.

Informacja i orientacja w przestrzeni

Dostępna przestrzeń rekreacyjna powinna zapewniać również łatwy dostęp do informacji.

Warto stosować:

• czytelne tablice informacyjne,
• odpowiednio duże czcionki,
• kontrastowe oznaczenia,
• odpowiednie oświetlenie,
• piktogramy,
• elementy dotykowe.

Jeżeli przestrzeń jest zaprojektowana w sposób czytelny, bez przypadkowych przeszkód i z dobrze oznaczonymi ciągami komunikacyjnymi, zwykle nie ma konieczności wykonywania dodatkowych ścieżek naprowadzających.

Ważne

1. Dostępność nie dotyczy wyłącznie urządzeń.
   Równie ważne są dojścia, nawierzchnie, miejsca odpoczynku, oświetlenie, oznakowanie i możliwość samodzielnego poruszania się po całym obiekcie.
2. Dostępne boisko to nie tylko obiekt, do którego można dotrzeć, ale również taki, z którego osoby z niepełnosprawnościami mogą aktywnie korzystać jako zawodnicy, uczestnicy zajęć lub kibice.
3. Dostępność należy planować już na etapie przygotowania projektu i zamówień publicznych.
   Wymagania dotyczące dostępności powinny zostać uwzględnione w dokumentacji projektowej oraz opisie przedmiotu zamówienia.
4. Warto korzystać z pomocy ekspertów ds. dostępności.

Audyt lub konsultacje na etapie projektowania pozwalają uniknąć kosztownych zmian podczas realizacji inwestycji.

Przydatne materiały

• Model dostępnego parku przyrodniczego (cz. 2 – zagadnienia techniczne)
• Standardy dostępności dla polityki spójności 2021-2027, które stanowią załącznik nr 2 do Wytycznych dotyczących realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021-2027
• Portal Funduszy Europejskich – zakładka Dostępność – Działania na rzecz dostępności –  Poradniki, standardy i modele)