Czym jest Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych

Konwencja Organizacji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych (KPON) jest międzynarodowym dokumentem, którego celem jest ochrona i zapewnienie pełnego oraz równego korzystania z praw człowieka i podstawowych wolności przez osoby z niepełnosprawnościami.

Konwencja podkreśla, że osoby z niepełnosprawnościami powinny mieć możliwość pełnego uczestnictwa we wszystkich obszarach życia – na równi z innymi osobami.

Tekst Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych

Co oznacza KPON w projektach współfinansowanych z funduszy UE

Poszanowanie praw określonych w KPON jest obowiązkowe przy realizacji projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej.

Oznacza to, że projekt powinien być przygotowany i realizowany w sposób umożliwiający osobom z niepełnosprawnościami równy dostęp do:

• działań projektowych,
• produktów,
• usług,
• infrastruktury,
• informacji i komunikacji.

Na jakie prawa warto zwrócić szczególną uwagę

Projekty, które otrzymają dofinansowanie ze środków Funduszy Europejskich dla Kujaw i Pomorza 2021-2027 powinny być zgodne z zapisami KPON, a w szczególności z następującymi artykułami:

• 5 – Równość i niedyskryminacja
• 6 – Kobiety z niepełnosprawnościami
• 7 – Dzieci z niepełnosprawnościami
• 8 – Podnoszenie świadomości
• 9 – Dostępność
• 12 – Równość wobec prawa
• 16 – Wolność od wykorzystywania, przemocy i nadużyć
• 19 – Niezależne życie i włączenie w społeczność lokalną
• 20 – Mobilność
• 21 – Wolność wypowiadania się i wyrażania opinii oraz dostęp do informacji
• 24 – Edukacja
• 25 – Zdrowie
• 26 – Rehabilitacja i habilitacja
• 27 – Praca i zatrudnienie
• 28 – Odpowiednie warunki życia i ochrona socjalna
• 29 – Udział w życiu politycznym i publicznym
• 30 – Udział w życiu kulturalnym, rekreacji, wypoczynku i sporcie

• 31 – Statystyka i zbieranie danych

Dlatego planując projekt, warto przeanalizować, czy działania zaplanowane w projekcie mogą wpływać na korzystanie z praw określonych w KPON.

Dostępność i uniwersalne projektowanie

Jednym z najważniejszych założeń Konwencji jest tworzenie rozwiązań dostępnych dla wszystkich użytkowników.

Dlatego projekty powinny być planowane zgodnie z zasadami:

• dostępności,
• uniwersalnego projektowania,
• równego dostępu do produktów i usług.

Oznacza to, że już na etapie przygotowania projektu należy uwzględnić potrzeby osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności oraz osób ze szczególnymi potrzebami.

Standardy dostępności

Instytucje i beneficjenci realizujący projekty współfinansowane ze środków Funduszy Europejskich dla Kujaw i Pomorza 2021-2027 są zobowiązani do stosowania standardów dostępności określonych w Załączniku nr 2 do Wytycznych dotyczących realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021-2027.

Jak realizować KPON w projekcie

Poszanowanie Konwencji może polegać m.in. na:

• eliminowaniu barier architektonicznych, cyfrowych i komunikacyjnych,
• zapewnieniu dostępnych produktów i usług,
• stosowaniu uniwersalnego projektowania,
• uwzględnianiu potrzeb osób z niepełnosprawnościami na etapie planowania projektu,
• stosowaniu Mechanizmu Racjonalnych Usprawnień (MRU), jeśli pojawi się taka potrzeba,
• konsultowaniu rozwiązań z osobami z niepełnosprawnościami lub organizacjami je reprezentującymi,
• stosowaniu zasad deinstytucjonalizacji, czyli odchodzeniu od całodobowych instytucjonalnych form opieki i przechodzeniu do opieki świadczonej na poziomie lokalnych społeczności i usług środowiskowych,
• wspieranie założeń do niezależnego życia, tj. prawa do wyboru miejsca zamieszkania, równego dostępu do edukacji i zatrudnienia, korzystania z usług asystenckich.

Projekt powinien być przygotowany tak, aby osoby z niepełnosprawnościami mogły korzystać z jego efektów na równych zasadach z innymi użytkownikami.

Zgłaszanie naruszeń KPP

Jeżeli podejrzewasz, że projekt lub działania realizowane w ramach programu Fundusze Europejskie dla Kujaw i Pomorza 2021-2027 są niezgodne z Konwencją o prawach osób niepełnosprawnych, możesz zgłosić takie podejrzenie zgodnie z obowiązującą procedurą.

Dlaczego to ważne

Uwzględnienie wymagań wynikających z Konwencji:

• zwiększa dostępność projektów,
• wspiera niezależne funkcjonowanie osób z niepełnosprawnościami,
• pomaga eliminować bariery i wykluczenie społeczne,
• umożliwia pełne korzystanie z efektów projektów przez wszystkich użytkowników.

Projekty zgodne z KPON są dostępne, skuteczniejsze i lepiej odpowiadają na potrzeby różnych grup odbiorców.

Ważne jest wskazanie konkretnych działań zapewniających dostępność oraz eliminujących bariery dla osób z niepełnosprawnościami na każdym etapie realizacji projektu.

Zobacz więcej:

Jak stosować zasady równościowe i prawa podstawowe w projekcie? LINK